Antibiotica kunnen levens redden. Bij ernstige bacteriële infecties zijn ze vaak noodzakelijk om de infectie te bestrijden en complicaties te voorkomen. Tegelijkertijd kunnen ze ook nuttige bacteriën in het lichaam beïnvloeden, waaronder bacteriën in de darmen.
Daarom is het belangrijk antibiotica alleen te gebruiken wanneer dat nodig is en volgens het voorschrift van een arts. Antibiotica helpen niet tegen virussen, zoals verkoudheid en griep. Gebruik ze dus niet op eigen initiatief en stop een voorgeschreven kuur niet zonder overleg met je arts.
Antibiotica en het darmmicrobioom
In de darmen leven veel verschillende micro-organismen. Samen vormen zij het darmmicrobioom. Deze gemeenschap speelt onder meer een rol bij de vertering en bescherming tegen ziekteverwekkers.
Antibiotica kunnen naast de bacteriën die een infectie veroorzaken ook een deel van de nuttige darmbacteriën aantasten. De samenstelling van het darmmicrobioom kan daardoor veranderen.
Hoe snel het microbioom zich herstelt, verschilt per persoon en hangt onder meer af van het gebruikte antibioticum, de duur van de behandeling en de gezondheid van de patiënt. Het is daarom te stellig om te zeggen dat iedereen na een antibioticakuur precies twee jaar nodig heeft om te herstellen.
Wat weten we over suiker en antibiotica?
Een onderzoek dat op 30 september 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Nature verscheen, onderzocht het verband tussen voeding, antibiotica en het darmmicrobioom bij 173 opgenomen patiënten met bloedkanker die een stamceltransplantatie ondergingen.
De onderzoekers zagen dat een hogere suikerinname tijdens het gebruik van breedspectrumantibiotica samenhing met een grotere verstoring van het darmmicrobioom. Ook werd een toename waargenomen van Enterococcus faecium, een bacterie die bij kwetsbare patiënten ernstige infecties kan veroorzaken.
Experimenten met muizen ondersteunden de mogelijkheid dat suiker de verstoring door antibiotica kan versterken. Het onderzoek onder patiënten was echter observationeel. Daardoor kan niet met zekerheid worden vastgesteld dat suiker de waargenomen veranderingen veroorzaakte.
Ook is nog niet bewezen dat minder suiker tijdens een antibioticakuur daadwerkelijk tot betere gezondheidsuitkomsten leidt. Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig.
De resultaten betekenen dus niet dat suiker en antibiotica voor iedereen samen gevaarlijk zijn. Ze geven wel aanleiding om verder te onderzoeken of het beperken van toegevoegde suikers tijdens antibioticagebruik gunstig kan zijn.
Dat betekent niet dat patiënten alle koolhydraten moeten vermijden. Vooral ernstig zieke mensen hebben voldoende energie en voedingsstoffen nodig voor hun herstel. Bij ziekte of ziekenhuisopname is het belangrijk het voedingsadvies van het behandelteam te volgen.
Probiotica en kruiden
Probiotica kunnen in bepaalde situaties nuttig zijn, bijvoorbeeld bij sommige vormen van diarree die samenhangen met antibioticagebruik. Er is echter onvoldoende bewijs dat probiotica bij iedereen het darmmicrobioom sneller herstellen.
Het Voedingscentrum benadrukt dat de werking afhankelijk is van het specifieke probioticum en de situatie waarin het wordt gebruikt.
Vraag een arts of apotheker om advies voordat je probiotica gebruikt, zeker wanneer je ernstig ziek bent of een verminderde weerstand hebt.
Ook kurkuma met zwarte peper wordt soms genoemd vanwege mogelijke ontstekingsremmende eigenschappen. Volgens het Amerikaanse onderzoeksinstituut NCCIH is er echter onvoldoende bewijs om kurkuma als bewezen behandeling tegen ontstekingen te beschouwen.
Bovendien kunnen bepaalde supplementen bijwerkingen veroorzaken of wisselwerkingen hebben met geneesmiddelen. Stel voorgeschreven antibiotica daarom niet uit en vervang medische behandelingen niet door kruiden of supplementen.
Mijn persoonlijke ervaring
Ik kreeg zelf antibiotica vanwege een ernstige ontsteking die levensbedreigend had kunnen zijn. Ik lag vijftien dagen in het ziekenhuis en onderging twee operaties via de mond.
Ik vond het ziekenhuiseten niet gezond en smakelijk en at er weinig van. Wel nam ik yoghurt, appelmoes en andere tussendoortjes. Dat vond ik beter eetbaar vanwege de smaak.
Destijds wist ik niet dat onderzoekers een mogelijk verband onderzochten tussen suikerrijke voeding, antibioticagebruik en veranderingen in het darmmicrobioom.
Na mijn ontslag was ik erg verzwakt en kon ik moeilijk lopen. Ik begon probiotica en mineralen te gebruiken.
Een maand later kreeg ik hartkloppingen. Ik gebruikte vitamine B1, B6, B12, D3, K2 en magnesiumbisglycinaat. Na verloop van tijd werden de hartkloppingen minder. Zelf had ik het gevoel dat de vitamines en mineralen daarbij hielpen, maar ik kan niet vaststellen of dat daadwerkelijk de oorzaak was.
Hartkloppingen kunnen verschillende oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk zulke klachten met een arts te bespreken en niet uitsluitend op supplementen te vertrouwen.
Zelf had ik ongeveer twee jaar nodig voordat ik me weer de oude voelde. Die herstelperiode is mijn persoonlijke ervaring en betekent niet dat iedereen na antibioticagebruik zo lang nodig heeft.
Mijn ervaring heeft me laten zien hoe ingrijpend een ernstige ziekte en ziekenhuisopname kunnen zijn. Goede voeding en passende medische zorg zijn belangrijk tijdens het herstel.
Iedereen mag vragen stellen en meedenken over de eigen behandeling. Bij ernstige infecties is het echter verstandig behandelkeuzes samen met een arts te maken.
Het blijft belangrijk onderscheid te maken tussen persoonlijke ervaringen en wat wetenschappelijk onderzoek daadwerkelijk aantoont.
© Piki