Wat kost een onbetaalde factuur je bedrijf echt?

Een klant die een paar dagen te laat betaalt, hoeft nog geen probleem te zijn. Maar een factuur die helemaal niet wordt betaald, is een ander verhaal. Zeker wanneer het om een aanzienlijk bedrag gaat. Het verlies raakt namelijk niet alleen je omzet. Ook je winst, liquiditeit en mogelijkheden om te investeren komen onder druk te staan.

Toch wordt het financiële effect van een onbetaalde factuur regelmatig onderschat. Een vordering van €10.000 die verloren gaat, betekent niet automatisch dat je slechts €10.000 nieuwe omzet nodig hebt om dit verlies goed te maken. Hoeveel extra omzet nodig is, hangt vooral af van de marge die je op je verkopen behaalt.

Dat maakt debiteurenrisico interessanter dan het op het eerste gezicht lijkt.

Waarom een onbetaalde factuur meer omzet kan kosten

Stel dat een bedrijf een brutomarge van 20% behaalt en een vordering van €15.000 exclusief btw definitief moet afboeken omdat de klant niet betaalt. Om die afboeking via nieuwe brutowinst te compenseren, is in dit vereenvoudigde voorbeeld ongeveer €75.000 aan extra omzet nodig.

Van iedere €100 nieuwe omzet resteert bij een brutomarge van 20% immers €20 brutowinst om het geleden verlies te compenseren.

Bij dit soort berekeningen is het verstandig de btw buiten beschouwing te laten. Wanneer een vordering geheel of gedeeltelijk oninbaar blijkt, kan eerder afgedragen btw onder voorwaarden worden teruggevraagd.

Bij lagere marges wordt het effect nog groter. Een groothandel die bijvoorbeeld met een brutomarge van 10% werkt, moet voor iedere €10.000 die definitief wordt afgeboekt ongeveer €100.000 extra omzet realiseren om die afboeking via brutowinst te compenseren.

De precieze financiële impact hangt in de praktijk ook af van de kostenstructuur en eventuele extra incasso- of financieringskosten.

Een onbetaalde factuur is daardoor niet alleen een administratief probleem. Het kan rechtstreeks invloed hebben op commerciële doelstellingen, winstgevendheid en beschikbare financiële ruimte.

Vooral grote klanten kunnen een risico vormen

Ondernemers kijken vaak naar de totale omvang van hun klantenbestand wanneer ze hun risico beoordelen. Maar de verdeling van de omzet is minstens zo relevant.

Een bedrijf met honderd klanten kan bijvoorbeeld toch sterk afhankelijk zijn van drie grote afnemers. Wanneer één van die klanten verantwoordelijk is voor 15% of 20% van de omzet, kan een faillissement plotseling grote gevolgen hebben.

Dit wordt concentratierisico genoemd.

Het interessante is dat juist succesvolle bedrijven hiermee te maken kunnen krijgen. Een grote nieuwe klant voelt in eerste instantie vooral als een commerciële overwinning. De orders worden groter en de omzet stijgt. Tegelijkertijd groeit echter het bedrag dat gedurende de betalingstermijn bij deze klant openstaat.

Een klant die maandelijks voor €50.000 bestelt en na zestig dagen betaalt, kan al snel voor ongeveer €100.000 aan openstaande vorderingen vertegenwoordigen. Groei vergroot dus niet alleen de omzet, maar soms ook ongemerkt het financiële risico.

Goed debiteurenbeheer begint vóór de factuur

Bij debiteurenbeheer denken veel ondernemers vooral aan betalingsherinneringen en incasso. Dat zijn belangrijke onderdelen, maar feitelijk begint goed debiteurenbeheer al voordat een order wordt geaccepteerd.

Bij een nieuwe zakelijke klant is het verstandig om eerst te kijken met wie je zaken doet. Hoe lang bestaat de onderneming? Zijn er signalen van financiële problemen? Past de omvang van de order bij het bedrijf? En welk bedrag wil je maximaal bij deze klant laten openstaan?

Ook duidelijke betalingsvoorwaarden helpen. Spreek vooraf af binnen welke termijn betaald moet worden en leg vast wat er gebeurt wanneer betaling uitblijft.

Daarna is snelheid belangrijk. Een factuur die weken na levering wordt verstuurd, zorgt automatisch voor een langere periode waarin je het geld moet voorfinancieren. Hetzelfde geldt wanneer achterstallige betalingen pas laat worden opgevolgd.

Loopt een betaling toch achter, dan helpt een vaste procedure. Neem contact op met de klant, stuur tijdig een betalingsherinnering en wacht niet te lang wanneer afspraken niet worden nagekomen. Ondernemersplein heeft hiervoor een praktisch stappenplan voor situaties waarin een klant een factuur niet betaalt.

Kijk niet alleen naar betalingsgedrag uit het verleden

Een veelgehoorde gedachte is: “Deze klant betaalt ons al tien jaar netjes, dus daar maak ik me geen zorgen over.”

Dat klinkt logisch, maar financiële problemen ontstaan meestal niet volgens een planning.

Ook een bedrijf dat jarenlang betrouwbaar heeft betaald, kan te maken krijgen met verlies van een grote opdrachtgever, sterk stijgende kosten, problemen met financiering of een faillissement van een belangrijke eigen klant. Het betaalgedrag uit het verleden biedt daarom geen garantie voor de toekomst.

Juist daarom is periodiek controleren verstandiger dan alleen een kredietcheck uitvoeren wanneer een klant voor het eerst bestelt.

Let daarnaast op praktische signalen. Betalingen die langzaam van dertig naar zestig dagen verschuiven, steeds vaker verzoeken om uitstel, discussies over kleine factuurdetails of plotseling afwijkend bestelgedrag kunnen aanleiding zijn om opnieuw naar het kredietrisico te kijken.

Geen enkel signaal hoeft direct te betekenen dat een klant in financiële problemen zit. Een combinatie van signalen verdient echter wel aandacht.

Hoeveel risico kan je onderneming zelf dragen?

Niet ieder debiteurenrisico hoeft verzekerd te worden. Een onderneming met voldoende financiële reserves, veel kleine klanten en beperkte openstaande bedragen kan er bewust voor kiezen het risico zelf te dragen.

De belangrijkste vraag is daarom niet of een onbetaalde factuur vervelend zou zijn. Dat is vrijwel altijd het geval. De betere vraag is wat er gebeurt wanneer je grootste openstaande vordering morgen volledig verloren gaat.

Kun je dat bedrag zonder problemen afschrijven? Kunnen salarissen, leveranciers en belastingen gewoon worden betaald? Heeft het geen invloed op geplande investeringen? En kun je een tweede tegenvaller kort daarna eveneens opvangen?

Wanneer het antwoord op deze vragen positief is, kan zelf dragen een verdedigbare keuze zijn.

Wordt één grote wanbetaling echter direct merkbaar in de liquiditeit of bedrijfsvoering, dan is het verstandig te onderzoeken hoe dat risico beperkt kan worden.

Wanneer komt een kredietverzekering in beeld?

Een mogelijkheid is het verzekeren van zakelijke vorderingen met een kredietverzekering. Afhankelijk van de verzekeraar en polis kunnen kredietlimieten per afnemer worden vastgesteld of andere acceptatieregels gelden. Wanneer een verzekerde klant vervolgens bijvoorbeeld failliet gaat en de vordering binnen de dekking valt, kan een afgesproken deel van de vordering worden vergoed.

Daar staat uiteraard een premie tegenover. Of dat financieel interessant is, hangt onder meer af van de omzet, branche, klantenportefeuille, landen waarin klanten gevestigd zijn, gewenste dekking en het schadeverleden.

Wie wil beoordelen of verzekeren interessant is, doet er daarom goed aan niet alleen naar de premie te kijken. Op KredietverzekeringKosten.nl is meer informatie te vinden over de werking, kosten en verschillende mogelijkheden van een kredietverzekering.

Minstens zo belangrijk als de prijs zijn de kredietlimieten en polisvoorwaarden. Een goedkope verzekering biedt weinig voordeel wanneer juist de belangrijkste klanten onvoldoende kunnen worden verzekerd.

Debiteurenrisico is uiteindelijk een ondernemersbeslissing

Volledig uitsluiten van betalingsrisico is vrijwel onmogelijk wanneer je zakelijke klanten op rekening laat betalen. Dat hoeft ook niet. Ondernemen betekent nu eenmaal risico nemen.

Het verschil zit vooral tussen risico’s die bewust worden genomen en risico’s die ongemerkt ontstaan.

Door regelmatig te kijken naar openstaande bedragen, grote klantconcentraties, betaalgedrag en de financiële gevolgen van een mogelijke wanbetaling ontstaat een veel beter beeld van het werkelijke risico.

Een eenvoudige oefening kan al veel duidelijk maken. Neem de grootste openstaande vordering binnen je bedrijf en bereken hoeveel extra omzet nodig zou zijn om een eventuele afboeking bij dezelfde marge te compenseren.

Is de uitkomst nauwelijks merkbaar? Dan is het risico waarschijnlijk goed op te vangen.

Moet je ineens maanden extra omzet realiseren? Dan is het misschien tijd om het debiteurenbeleid opnieuw onder de loep te nemen.